Çocuklar neden daha hassas?

Çocuklar küçük yetişkinler değildir. Vücutları daha küçüktür, bu yüzden aynı miktar madde onları çok daha fazla etkiler. Ciltleri daha incedir. Meraklıdırlar ve her şeyi ellerine alıp ağızlarına götürebilirler.

Bu, kokulu ürünlerden tamamen uzak durmak gerektiği anlamına gelmez. Ama birkaç basit kurala dikkat etmek gerekir. Aşağıdaki kurallar hem uçucu yağlar hem de oda ve araç kokuları gibi kokulu ürünler için geçerlidir. Çocukların kullanımı için tasarlanmış ürünlerde ise her zaman ürünün kendi etiketindeki yaş ve kullanım uyarılarına uyun.

7 basit kural

1. Uzak, yüksek ve kapalı saklayın

Uçucu yağ şişelerini, sıvı oda kokularını ve yedek koku dolumlarını çocukların göremeyeceği ve ulaşamayacağı bir yerde, mümkünse kilitli bir dolapta saklayın (ABD Ulusal Zehir Merkezi). Hoş kokulu bir şişe, bir çocuk için kolayca “içecek” ya da oyuncak gibi görünebilir.

2. Ağza asla gitmesin

Saf uçucu yağlar çok yoğundur. Yutulduğunda küçük miktarlar bile tehlikeli olabilir. ABD Ulusal Zehir Merkezi’ne göre kafur, keklik üzümü (wintergreen), okaliptüs ve adaçayı yağları yutulduğunda çocuklarda nöbetlere yol açabilir. Az miktarda lavanta yağı yutan bir çocukta ise belirgin uyuşukluk ve bilinç bulanıklığı görülmüştür (ABD Ulusal Zehir Merkezi).

3. Saf yağı cilde sürmeyin

Uçucu yağlar cilde doğrudan uygulanmamalı, mutlaka bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Tahriş olmuş ya da yaralı cilde kullanılmamalıdır. Kızarıklık görülürse kullanım bırakılıp bölge sabunlu suyla yıkanmalıdır (ABD Ulusal Zehir Merkezi). Çocuklarda en güvenli yol, yağın cilde hiç temas etmemesidir.

4. Bebeklerde nane ve okaliptüse dikkat

Avrupa İlaç Ajansı (EMA), nane yağı içeren bitkisel ilaçların 2 yaşın altındaki çocuklarda kullanılmaması gerektiğini belirtir. Gerekçe, nane yağındaki mentolün küçük çocuklarda ani nefes durmasına ve gırtlak spazmına yol açabilmesidir. Ajans, nöbet geçmişi olan çocuklarda da kullanılmaması gerektiğini not eder (EMA).

Pratik sonuç: Bebeklerin yüzüne, burnuna ya da yastığına yakın yerde nane ve okaliptüs gibi keskin kokular kullanmayın.

5. Az olsun, hafif olsun

Koku, odaya girildiğinde fark edilip kısa süre sonra unutulacak kadar hafif olmalı. Kokuyu artık duymuyorsanız, bu çoğu zaman burnunuzun ona alıştığı anlamına gelir. Üstüne koku eklemek yerine ortamı havalandırın. Çocuk odası ve araç gibi küçük alanlarda bu kural daha da önemlidir.

6. Hassas çocukları önceden düşünün

Astımı, alerjisi ya da egzaması olan çocuklar kokulara daha kolay tepki verebilir. Böyle bir durum varsa yeni bir kokulu ürünü kullanmadan önce çocuğunuzun hekimine danışın. İlk kullanımda kısa süreli deneyin ve çocuğunuzu gözlemleyin.

7. Etiketi okuyun

İçeriği açıkça yazan ürünleri tercih edin. Sadece “parfüm” ya da “esans” yazan bir etiket, üründe ne olduğunu söylemez. Latince bitki adı ve kullanım uyarıları yazan ürünler, ebeveyn olarak bilinçli karar vermenizi kolaylaştırır.

Acil durumda ne yapılır?

Çocuğunuz bir uçucu yağı ya da kokulu bir ürünü yuttuysa:

  1. Sakin olun ve çocuğunuzu kusturmaya çalışmayın. Uzman önermedikçe kusturmak doğru değildir (NTV).
  2. 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni (UZEM) arayın ve size verilen talimatlara uyun.
  3. Şişeyi ya da ambalajı yanınızda tutun. Ürünün adını ve içeriğini söylemeniz gerekecek. İçeriği açık bir etiket burada hayati önem taşır.
  4. Nöbet, nefes alma güçlüğü ya da aşırı uyku hali varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın. Nefes alma güçlüğüyle gelen her tepki acil durumdur (ABD Ulusal Zehir Merkezi).

Bu iki numarayı, çocuklu her evde buzdolabının kapısında durması gereken numaralar olarak düşünebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kokulu ürünleri çocukların bulunduğu evde hiç kullanmamalı mıyım?
Gerekmez. Doğru saklama, az miktar ve iyi havalandırmayla kullanılabilir. Önemli olan çocuğun ürüne doğrudan erişememesidir.

Hangi yağlar çocuklar için daha riskli?
Yutulma durumunda kafur, keklik üzümü, okaliptüs ve adaçayı yağları özellikle tehlikelidir. Bebeklerde nane yağının yüze yakın kullanımından kaçınılmalıdır.

Doğal ürün çocuk için otomatik olarak güvenli mi?
Hayır. Bu yazıdaki uyarıların çoğu doğal uçucu yağlarla ilgili. Güvenliği belirleyen şey kaynak değil; miktar, kullanım şekli ve saklamadır.

Çocuğum kokulu bir ürünü yaladı ya da ağzına aldı, ne yapmalıyım?
Kusturmayın ve vakit kaybetmeden 114’ü arayıp danışın. Ürünün ambalajını yanınızda tutun.

Kaynaklar

  1. ABD Ulusal Zehir Merkezi (National Capital Poison Center). Essential Oils: Poisonous when Misused. poison.org
  2. Avrupa İlaç Ajansı (EMA). Mentha x piperita L., aetheroleum — AB liste kaydı taslağı (revizyon 1). PDF
  3. NTV Sağlık. Yazın artan zehirlenmelere dikkat (UZEM 114). Haber

Bu yazı bilgilendirme amacı taşır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili sağlık soruları için hekiminize danışın.